รศ.นิโรจน์ จรุงจิตวิทวัส

รองศาสตราจารย์ ดร.นิโรจน์ จรุงจิตวิทวัส (ศิลปินไทยร่วมสมัย และผู้บุกเบิกนวัตกรรมจิตรกรรมไทยประเพณีประยุกต์)

ประวัติ

รองศาสตราจารย์ ดร.นิโรจน์ จรุงจิตวิทวัส เป็นศิลปินทัศนศิลป์ อาจารย์ และนักวิจัยศิลปะคนสำคัญของประเทศไทย มีความโดดเด่นอย่างสูงในการนำศาสตร์ "จิตรกรรมไทยประเพณี" โดยเฉพาะงานช่างรัก ลายรดน้ำ และการปิดทองคำเปลว มาตีความใหม่และผสานเข้ากับรูปแบบงานกึ่งนามธรรมและสัจนิยมร่วมสมัย ผลงานของท่านสะท้อนมิติทางจิตวิญญาณ พุทธปรัชญา และสภาวะอารมณ์ของมนุษย์ยุคปัจจุบันได้อย่างวิจิตรและทรงพลัง จนได้รับตำแหน่งทางวิชาการระดับ "รองศาสตราจารย์"

ประวัติการศึกษาและการหล่อหลอมเชิงช่าง

ท่านเข้ารับการศึกษาทางสายตรงด้านศิลปะไทยจากสถาบันชั้นนำระดับประเทศ และพัฒนาตนเองในสายวิชาการขั้นสูง:

• การศึกษา:

  • สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ศิลปบัณฑิต (สาขาวิชาศิลปะไทย) และปริญญาโท ศิลปมหาบัณฑิต (สาขาวิชาศิลปะไทย) จากคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

  • สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สาขาวิชาศิลปะและการออกแบบ) คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา

• บทบาททางวิชาการ: ปัจจุบันดำรงตำแหน่งรองศาสตราจารย์ ประจำสาขาวิชาศิลปะไทย คณะสถาปัตยกรรม ศิลปะและการออกแบบ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.)

อัตลักษณ์และแนวคิดในการสร้างสรรค์ผลงาน

ปรัชญาในการทำงานสร้างสรรค์ของ รศ.ดร.นิโรจน์ คือการ "นำเทคนิคโบราณมารองรับความคิดยุคใหม่" มีเอกลักษณ์ดังนี้:

• การประยุกต์ใช้ "งานช่างรักลายรดน้ำ": ท่านเป็นผู้เชี่ยวชาญการใช้ยางรัก ธรรมชาติ และทองคำเปลวมาสร้างสรรค์ผลงานบนผืนผ้าใบและแผ่นไม้ โดยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงลายกนกแบบเดิม แต่ใช้สร้างพื้นผิว (Texture) แสงเงา และรูปทรงที่มีความร่วมสมัย

• เรื่องราว "ความจริงของมนุษย์และพุทธปรัชญา": ผลงานมักนำเสนอภาพสรีระ วัตถุสิ่งของ หรือสัญลักษณ์ที่สื่อถึงกฎไตรลักษณ์ (ความไม่เที่ยง ความเสื่อมสลาย) การเผชิญหน้ากับกิเลส ตลอดจนความสงบภายในจิตใจที่เกิดจากการเพ่งพินิจธรรมะ

• ความประณีตลุ่มลึกจับตา: งานของท่านโดดเด่นด้วยการตัดกันระหว่างฉากหลังที่มืดสนิท ลุ่มลึกขรึมขลัง กับความสว่างไสวเปล่งประกายของทองคำเปลวบริสุทธิ์ ทำให้ภาพมีมิติชวนหลงใหลและสร้างสมาธิให้แก่ผู้ชม

ผลงานเด่นและเกียรติประวัติระดับชาติ

• รางวัลเกียรติยศ: ได้รับรางวัลจากการประกวดศิลปกรรมระดับชาติหลายเวที โดยเฉพาะรางวัลจากการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ และรางวัลจากการประกวดศิลปกรรมบัวหลวง (ประเภทศิลปะไทยร่วมสมัย) ซึ่งเป็นเวทีที่การันตีความสามารถของจิตรกรชั้นแนวหน้า

• นิทรรศการเดี่ยว (Solo Exhibitions): จัดนิทรรศการเดี่ยวเพื่อแสดงชุดผลงานวิจัยสร้างสรรค์อย่างต่อเนื่อง เช่น นิทรรศการ "รูป สัจจะ ศรัทธา" และผลงานชุดสะท้อนสภาวะจิต ซึ่งได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางจากทั้งนักวิชาการและนักสะสมศิลปะ

• งานวิจัยและตำราวิชาการ: ผลิตตำราและงานวิจัยเชิงรุกเกี่ยวกับการพัฒนาลวดลายไทย กระบวนการสร้างสรรค์จิตรกรรมฝาผนัง และเทคนิคช่างรักร่วมสมัย ซึ่งกลายเป็นฐานข้อมูลสำคัญในวิชาเรียนของนักศึกษาศิลปะไทยทั่วประเทศ

บทบาทต่อสังคมและการสืบสานพุทธศิลป์

รศ.ดร.นิโรจน์ จรุงจิตวิทวัส ถือเป็นหนึ่งในเสาหลักที่ขับเคลื่อนสาขาวิชาศิลปะไทยของ สจล. ท่านอุทิศตนถ่ายทอดองค์ความรู้อย่างไม่หวงวิชา แนะนำแนวทางให้คนรุ่นใหม่เห็นว่า "ศิลปะไทยไม่ใช่สิ่งล้าสมัย" แต่สามารถเติบโตและปรับตัวให้เข้ากับวิถีชีวิตสากลได้ นอกจากนี้ยังได้รับเชิญเป็นกรรมการตัดสินศิลปะ และผู้ทรงคุณวุฒิระดับประเทศในการขับเคลื่อนซอฟต์พาวเวอร์ (Soft Power) ด้านทัศนศิลป์ของไทย