ผศ.บรรลุ วิริยาภรณ์ประภาส

ประวัติและผลงาน: ผู้ช่วยศาสตราจารย์บรรลุ วิริยาภรณ์ประภาส (ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประติมากรรม) ประจำปี 2566)

ประวัติ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์บรรลุ วิริยาภรณ์ประภาส (เกิด พ.ศ. 2496) เป็นศิลปินประติมากรและอดีตอาจารย์มหาวิทยาลัยชั้นนำผู้มีคุณูปการอย่างยิ่งต่อวงการทัศนศิลป์ไทย ผลงานของท่านได้รับการยกย่องในฐานะประติมากรรมกึ่งนามธรรมและนามธรรม (Abstract & Semi-Abstract) ที่สามารถแสดงออกถึงอารมณ์ความรู้สึกอันละเอียดอ่อน ความเชื่อ และปรัชญา ผ่านสัจจะของวัสดุและปริมาตรของรูปทรงได้อย่างสมบูรณ์แบบ

ประวัติการศึกษาและการรับราชการ

ท่านเติบโตและเข้ารับการหล่อหลอมทักษะการเป็นช่างและศิลปินจากสถาบันศิลปะระดับประเทศ:

• การศึกษา: สำเร็จการศึกษาปริญญาตรี ศิลปบัณฑิต (สาขาวิชาประติมากรรม) และปริญญาโท ศิลปมหาบัณฑิต (สาขาวิชาประติมากรรม) จากคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

• บทบาททางวิชาการ: ทุ่มเทเวลาในฐานะอาจารย์ผู้ประสิทธิประสาทวิชาด้านศิลปะและการออกแบบ โดยดำรงตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ (ผศ.) ประจำวิทยาลัยเพาะช่าง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ จนเกษียณอายุราชการ

อัตลักษณ์และแนวคิดในการสร้างสรรค์ผลงาน

ผลงานของ ผศ.บรรลุ มีรากฐานที่ลุ่มลึกอยู่บนการเชื่อมโยงระหว่าง "จิตใจมนุษย์ ธรรมะ และสเปซ (Space)" โดยมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นดังนี้:

• รูปทรงที่เรียบง่ายแต่เปี่ยมด้วยมวลพลัง: ท่านเชี่ยวชาญการลดทอนรูปทรงตามธรรมชาติให้กลายเป็นรูปทรงเรขาคณิตหรือรูปทรงอิสระ (Organic Form) ที่มีความลื่นไหล เส้นสายที่ต่อเนื่องนำสายตาผู้ชมให้สัมผัสได้ถึงความสงบ ความว่างเปล่า หรือการเคลื่อนไหวที่ไม่มีที่สิ้นสุด

• สัจจะของวัสดุ (Truth to Materials): ผลงานของท่านผ่านกระบวนการเลือกสรรและทำความเข้าใจเนื้อแท้ของวัสดุอย่างลึกซึ้ง ไม่ว่าจะเป็นโลหะ ทองเหลือง สเตนเลส หินอ่อน หรือไม้ โดยปล่อยให้ร่องรอย พื้นผิว (Texture) และสีสันดั้งเดิมของวัสดุทำหน้าที่สะท้อนแสงเงาตามธรรมชาติ

• สุนทรียภาพแห่งพุทธปรัชญา: สาระสำคัญในงานหลายชุดมุ่งสะท้อนคติธรรม สมาธิ สัจธรรมของชีวิต (เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป) และความเกื้อกูลกันระหว่างสิ่งมีชีวิตและจักรวาล

ผลงานเด่นและนิทรรศการสำคัญ

• รางวัลเกียรติยศระดับชาติ: ได้รับรางวัลจากการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติหลายครั้ง รวมถึงการประกวดประติมากรรมระดับประเทศ ซึ่งเป็นเครื่องยืนยันถึงมาตรฐานและอัจฉริยภาพเชิงช่างที่หาตัวจับยาก

• นิทรรศการเดี่ยวและกลุ่ม: จัดแสดงผลงานนิทรรศการเดี่ยวเพื่อเผยแพร่องค์ความรู้แก่สาธารณชน และร่วมแสดงผลงานประติมากรรมในงานสำคัญระดับประเทศ เช่น นิทรรศการของสมาคมประติมากรไทย

• ประติมากรรมสาธารณะ (Public Sculpture): ผลงานของท่านได้รับเลือกให้ติดตั้งในพื้นที่สำคัญ อาคารรัฐสภา มหาวิทยาลัย สวนสาธารณะ และสถาบันการเงินชั้นนำของประเทศ เพื่อทำหน้าที่สร้างสุนทรียภาพและยกระดับจิตใจให้แก่ผู้คนในสังคม

บทบาทต่อสังคมและการยกย่องเชิดชูเกียรติ

• ศิลปินแห่งชาติประจำปี 2566: ด้วยการทำงานสร้างสรรค์อย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลาหลายสิบปี ควบคู่ไปกับการทำหน้าที่ครูผู้ให้ คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติจึงได้ประกาศเชิดชูเกียรติให้ดำรงตำแหน่งศิลปินแห่งชาติในสาขาทัศนศิลป์

• แม่พิมพ์ของวงการประติมากรรม: ท่านได้รับการยอมรับว่าเป็นศิลปินครูที่เป็นแบบอย่างที่ดีในด้านจริยธรรมและการทำงาน ศิษย์เก่าที่ผ่านการบ่มเพาะองค์ความรู้จากท่านได้เติบโตไปเป็นศิลปิน นักออกแบบ และอาจารย์ที่มีชื่อเสียงมากมายในปัจจุบัน