ศ.ดร.สามารถ จับโจร

ประวัติและผลงาน: ศาสตราจารย์ ดร.สามารถ จับโจร (ศิลปินร่วมสมัย นักวิชาการ และผู้บุกเบิกศิลปกรรมศาสตร์แห่งภาคอีสาน)

ประวัติ

ศาสตราจารย์ ดร.สามารถ จับโจร (เกิด พ.ศ. 2501 ณ จังหวัดนครราชสีมา) เป็นศิลปินทัศนศิลป์ อาจารย์ และนักวิจัยศิลปะคนสำคัญของประเทศไทย ท่านเป็นผู้มีบทบาทสูงสุดคนหนึ่งในการวางรากฐานและการขับเคลื่อนการศึกษาด้านศิลปกรรมศาสตร์ในภูมิภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผลงานของท่านเต็มไปด้วยจิตวิญญาณแห่งการสะท้อนความจริงทางสังคม วิถีชีวิต และธรรมชาติ โดยผสานความรู้เชิงทฤษฎีขั้นสูงเข้ากับงานปฏิบัติการในสตูดิโออย่างเป็นเนื้อเดียว จนได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง "ศาสตราจารย์" ในสาขาวิชาทัศนศิลป์

ประวัติการศึกษาและการก้าวสู่สายวิชาการ

ท่านมุ่งมั่นศึกษาและทุ่มเทให้แก่วิชาการศิลปะจนสำเร็จการศึกษาระดับสูงสุด:

• การศึกษา: สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีและปริญญาโทด้านทัศนศิลป์/ศิลปศึกษา และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สาขาวิชาศิลปวัฒนธรรมวิจัย)

• บทบาททางวิชาการ: ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ประจำสาขาวิชาทัศนศิลป์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา และเคยดำรงตำแหน่งสำคัญทางบริหาร เช่น คณบดีคณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ท่านเป็นผู้เปิดหลักสูตรและบ่มเพาะนักศึกษาศิลปะในภาคอีสานออกไปรับใช้สังคมจำนวนมหาศาล

อัตลักษณ์และแนวคิดในการสร้างสรรค์ผลงาน

ปรัชญาในการทำงานสร้างสรรค์ของ ศ.ดร.สามารถ มุ่งเน้นการสะท้อน "สัจจะชีวิต สภาพแวดล้อม และอารมณ์ความรู้สึกอันซื่อตรง"

• ความลุ่มลึกในงานจิตรกรรมร่วมสมัย: ผลงานส่วนใหญ่ของท่านโดดเด่นด้วยการใช้ฝีแปรงที่ทรงพลัง (Expressive Brushstrokes) การจัดองค์ประกอบภาพที่เฉียบคม และการใช้สีที่สามารถสื่อสารถึงบรรยากาศ ดินฟ้าอากาศ และอารมณ์ความรู้สึกภายในได้อย่างลึกซึ้ง

• แรงบันดาลใจจากธรรมชาติและสังคม: งานของท่านมีตั้งแต่การบันทึกความงามอันบริสุทธิ์ของทิวทัศน์ ภูเขา ต้นไม้ (Landscape) ไปจนถึงงานแนวสัจนิยมและกึ่งนามธรรมที่สะท้อนแง่คิดทางปรัชญา ความเปลี่ยนแปลงของสังคมเมือง และความผูกพันของมนุษย์ที่มีต่อถิ่นฐานบ้านเกิด

ผลงานเด่นและงานวิจัยเชิงยุทธศาสตร์

• นิทรรศการระดับชาติและนานาชาติ: จัดนิทรรศการเดี่ยว (Solo Exhibition) และเข้าร่วมแสดงผลงานในนิทรรศการศิลปกรรมระดับชาติมาอย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลาหลายสิบปี รวมถึงได้รับเชิญไปแสดงผลงานในต่างประเทศ นำพาชื่อเสียงและอัตลักษณ์ศิลปะไทยไปสู่สากล

• งานวิจัยและตำราเสาหลัก: ผลิตผลงานทางวิชาการ หนังสือ และงานวิจัยเชิงสร้างสรรค์จำนวนมาก เช่น ตำราเกี่ยวกับสุนทรียศาสตร์ ทฤษฎีศิลปะ และงานวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนาที่เชื่อมโยงศิลปะเข้ากับวัฒนธรรมท้องถิ่น ซึ่งเป็นเอกสารอ้างอิงหลักในมหาวิทยาลัยทั่วประเทศ

• ผู้ก่อตั้งหอศิลป์และแหล่งเรียนรู้: เป็นกำลังสำคัญในการผลักดันให้เกิดพื้นที่แสดงงานศิลปะและหอศิลป์ในส่วนภูมิภาค เพื่อเปิดโอกาสให้เยาวชนและประชาชนทั่วไปได้เข้าถึงคุณค่าของงานทัศนศิลป์

บทบาทต่อสังคมและการเป็นต้นแบบ "ศิลปินครู"

ศ.ดร.สามารถ จับโจร ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็น "ครูใหญ่" ของวงการศิลปะอีสาน ท่านอุทิศแรงกายแรงใจทำงานบริการวิชาการแก่ชุมชน จัดอบรม Workshop ค่ายศิลปะเยาวชน และสร้างเครือข่ายศิลปินกลุ่มศิลปะลุ่มน้ำโขง-สะแกกรัง ท่านเป็นแบบอย่างที่ดีเยี่ยมในการใช้ชีวิตที่เรียบง่าย ซื่อสัตย์ต่อวิชาชีพ และใช้พลังแห่งศิลปะในการยกระดับจิตใจและพัฒนาสังคมไทยอย่างแท้จริง