ศ.ญาณวิทย์ กุญแจทอง

ศาสตราจารย์ญาณวิทย์ กุญแจทอง (ปรมาจารย์ศิลปะภาพพิมพ์ร่วมสมัย และผู้สร้างสรรค์สุนทรียภาพจากสีธรรมชาติ)

ประวัติ

ศาสตราจารย์ญาณวิทย์ กุญแจทอง (เกิด พ.ศ. 2495 ณ จังหวัดเพชรบุรี) เป็นศิลปินทัศนศิลป์และนักวิชาการศิลปะระดับปูชนียบุคคลของประเทศไทย ท่านเป็นผู้สร้างจุดเปลี่ยนสำคัญให้แก่วงการศิลปะภาพพิมพ์ (Printmaking) โดยเป็นผู้ริเริ่มวิจัยและนำสารสกัดจากพืชพรรณธรรมชาติมาสร้างสรรค์ผลงานภาพพิมพ์แทนการใช้สารเคมี สื่อสะท้อนความสัมพันธ์อันบริสุทธิ์ระหว่างมนุษย์และสิ่งแวดล้อม จนได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง "ศาสตราจารย์" ในสาขาวิชาทัศนศิลป์

ประวัติการศึกษาและการหล่อหลอมเชิงช่าง

ท่านได้รับทุนการศึกษาและบ่มเพาะทักษะภาพพิมพ์ชั้นสูงจากทั้งในประเทศและสถาบันระดับโลก:

• ในประเทศ: สำเร็จการศึกษาปริญญาตรี ศิลปบัณฑิต (สาขาวิชาภาพพิมพ์) ด้วยเกียรตินิยมอันดับ 2 จากคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

• ต่างประเทศ: ได้รับทุนรัฐบาลญี่ปุ่น (Monbusho) ไปศึกษาต่อจนสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทด้านภาพพิมพ์ (M.F.A.) จากมหาวิทยาลัยศิลปะแห่งกรุงโตเกียว (Aichi Prefectural University of Fine Arts and Music) ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งเป็นแหล่งบ่มเพาะปรัชญาความประณีตและการเคารพในธรรมชาติ

อัตลักษณ์และนวัตกรรม "ภาพพิมพ์สีธรรมชาติ"

ปรัชญาในการทำงานสร้างสรรค์ของ ศ.ญาณวิทย์ มุ่งเน้นการลดการทำลายสิ่งแวดล้อมและคืนชีวิตให้แก่ศิลปะผ่านแนวคิด "Organic Printmaking"

• วัสดุจากผืนดินและพืชพรรณ: ท่านใช้เวลานับทศวรรษในการวิจัยนำ คราม, คั่ง, ฝาง, เปลือกมังคุด, ดอกดาวเรือง รวมถึงดินและหินจากพื้นที่ต่างๆ มาสกัดเป็นแม่สีอินทรีย์เพื่อใช้ในการพิมพ์

• กระบวนการที่พึ่งพิงธรรมชาติ: ผลงานของท่านมักปล่อยให้ปัจจัยภายนอก เช่น แสงแดด อากาศ และกาลเวลา ทำปฏิกิริยากับสีธรรมชาติบนผืนกระดาษ ทำให้ผลงานแต่ละชิ้นมีชีวิตและเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างนุ่มนวลตามธรรมชาติ (Ephemeral Art)

• สุนทรียภาพแบบนามธรรม (Abstract): รูปทรงในผลงานมักเป็นเส้นสายที่เรียบง่าย รอยประทับ รอยซึม หรือโครงสร้างกึ่งนามธรรมที่ชวนให้ผู้ชมดิ่งลึกเข้าไปสัมผัสถึงความสงบและแก่นแท้ของธรรมชาติ

ผลงานเด่นและนิทรรศการระดับโลก

• นิทรรศการเดี่ยวชุด "จากธรรมชาติ" (From Nature): ผลงานภาพพิมพ์สีธรรมชาติที่สร้างแรงสั่นสะเทือนวงการศิลปะ ได้รับเชิญไปจัดแสดงในหอศิลป์ระดับนานาชาติมากมาย ทั้งในญี่ปุ่น เยอรมนี และฝรั่งเศส

• รางวัลเกียรติยศ: ได้รับรางวัลจากการแสดงศิลปกรรมแห่งชาติ รางวัลการประกวดภาพพิมพ์ระดับนานาชาติ และได้รับทุนสร้างสรรค์จากมูลนิธิชั้นนำ

• ผลงานในพิพิธภัณฑ์: ผลงานของท่านได้รับเกียรติจัดซื้อเพื่อสะสมในคอลเลกชันถาวรของพิพิธภัณฑ์ศิลปะระดับโลก ทั้งในเอเชียและยุโรป

บทบาทการเป็นครูผู้ให้และผู้บริหารวิชาการ

นอกจากฐานะศิลปิน ศ.ญาณวิทย์ เป็น "อาจารย์ใหญ่" ผู้ทุ่มเทให้แก่การศึกษาไทยมาตลอดช่วงชีวิตการทำงาน โดยดำรงตำแหน่ง คณบดีคณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ท่านได้ปรับปรุงหลักสูตร วางรากฐานห้องปฏิบัติการภาพพิมพ์ที่ปลอดภัยต่อสุขภาพ และเป็นแรงบันดาลใจให้ศิลปินภาพพิมพ์รุ่นใหม่หันมาใส่ใจสิ่งแวดล้อมและสร้างสรรค์อัตลักษณ์เฉพาะตัวจนถึงปัจจุบัน