กมล ทัศนาญชลี

ดร.กมล ทัศนาญชลี ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรมและสื่อผสม) พุทธศักราช 2540

ประวัติ

ดร.กมล ทัศนาญชลี

ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรมและสื่อผสม) พุทธศักราช 2540

ประวัติส่วนตัวและการศึกษา

• เกิดเมื่อ: 17 มกราคม พ.ศ. 2487 ณ กรุงเทพมหานคร เกิดในครอบครัวตระกูลช่างสิบหมู่เก่าแก่ ทำให้ซึมซับศิลปวัฒนธรรมไทยโบราณมาตั้งแต่เด็ก

• การศึกษา:

  • สำเร็จการศึกษาหลักสูตร 5 ปีจากโรงเรียนเพาะช่าง (พ.ศ. 2507)

  • เข้าศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร (พ.ศ. 2512)

  • ได้รับทุนไปศึกษาต่อต่างประเทศจนสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี (BFA) และปริญญาโท (MFA) ด้านภาพพิมพ์และศิลปะร่วมสมัยจากสถาบันศิลปะโอตีส (Otis Art Institute of Los Angeles) เมืองลอสแอนเจลิส ประเทศสหรัฐอเมริกา

• สถานะปัจจุบัน: ใช้ชีวิตและสร้างสรรค์ผลงานศิลปะควบคู่กันทั้งในไทยและสหรัฐอเมริกา ได้รับการยอมรับในระดับสากลในฐานะสะพานเชื่อมวัฒนธรรมทางศิลปะระหว่างตะวันออกและตะวันตก

แนวคิดและเอกลักษณ์การสร้างสรรค์ผลงาน

ดร.กมล ทัศนาญชลี เป็นผู้บุกเบิก ศิลปะร่วมสมัยและสื่อผสม (Mixed Media) ของไทย โดยนำอัตลักษณ์ความเป็นไทยไปประยุกต์เข้ากับความล้ำสมัยในแบบสากลได้อย่างลงตัว

• การทลายกรอบเดิม: ฉีกกฎงานภาพพิมพ์และจิตรกรรมแบบเดิมที่ต้องอยู่กรอบสี่เหลี่ยมหรือหลังกระจก โดยพัฒนาเป็นงาน 3 มิติ ใช้สิ่งรอบตัว เช่น หลอดสี ลูกกลิ้ง ผ้าใบแคนวาส มาเป็นส่วนหนึ่งของงาน

• ศิลปะแนวสิ่งแวดล้อม (Environmental Art): นำผลงานออกไปสร้างสรรค์และจัดวางในพื้นที่ธรรมชาติขนาดกว้างใหญ่ เช่น ทะเลทรายโมฮาวี (Mohave Desert) หรือพื้นที่หิมะ

• สอดแทรกปรัชญาตะวันออก: แม้รูปแบบจะเป็นสากลและล้ำสมัย แต่มีแกนกลางมาจากอัตลักษณ์ไทยและพุทธปรัชญา โดยนำรูปทรงของหนังใหญ่, โบสถ์อีสาน, ว่าวจุฬา, หนังสติ๊ก รวมถึงเรื่องราวของ "รอยพระพุทธบาท" เข้ามาสอดแทรกเสมอ

ผลงานเด่นและเกียรติคุณระดับโลก

• ผลงานสร้างชื่อระดับประวัติศาสตร์: ผลงานชุด "รอยพระพุทธบาท" (Buddha's Footprint) ได้รับการบันทึกภาพและเรื่องราวไว้ในหนังสือ Gardner's Art Through The Ages ซึ่งเป็นตำราประวัติศาสตร์ศิลป์ระดับโลกที่ใช้เรียนกันทั่วโลก โดย ดร.กมล เป็นคนไทยและคนเอเชียเพียงไม่กี่คนที่ได้รับเกียรตินี้

• รางวัลเกียรติยศในสหรัฐอเมริกา:

  • ได้รับเลือกเป็น 1 ใน 10 ศิลปินยอดเยี่ยมแห่งรัฐแคลิฟอร์เนีย (พ.ศ. 2521)

  • ได้รับรางวัล "ศิลปินแห่งปี 1980" (The Annual Artist' Award) จากพิพิธภัณฑ์ศิลปะโอ๊คแลนด์ แคลิฟอร์เนีย

• ผู้ขับเคลื่อนวงการศิลปะไทย (Soft Power ยุคบุกเบิก):

  • ผู้ร่วมก่อตั้งศูนย์ศิลปกรรมไทยและสภาศิลปกรรมไทยแห่งสหรัฐอเมริกา (Thai Art Council) เพื่อเผยแพร่ศิลปะไทยในต่างแดน

  • เป็นผู้ริเริ่ม "โครงการศิลปินแห่งชาติสัญจร" และโครงการครุศิลป์ เพื่อถ่ายทอดความรู้และสร้างแรงบันดาลใจให้เยาวชนและครูศิลปะทั่วประเทศไทย

ดร.กมล ทัศนาญชลี คือ ศิลปินผู้ทลายพรมแดนระหว่างประเทศ ผลงานของท่านพิสูจน์ให้โลกเห็นว่า รากเหง้าวัฒนธรรมไทยสามารถเติบโตเป็นศิลปะร่วมสมัยระดับสากลได้อย่างสง่างาม สมฉายา "ศิลปินสองซีกโลก"